Digitale Soevereiniteit: Je denkt dat je grip hebt op je data, maar juridisch zit het vaak anders
Je werkt met een cloudleverancier, hebt contracten getekend en gaat ervan uit dat je data goed zit. Maar stel dat je eruit wil. Kun je er dan zomaar bij? In welk formaat krijg je je data terug? En tegen welke kosten? Dit zijn vragen die vaak pas gesteld worden wanneer het te laat is, terwijl ze juist de kern vormen van digitale soevereiniteit.
Digitale soevereiniteit begint niet bij IT
Veel organisaties benaderen digitale soevereiniteit nog steeds als een technisch vraagstuk. Maar juridisch gezien ligt de verantwoordelijkheid ergens anders. Met nieuwe wetgeving zoals NIS2 wordt cybersecurity expliciet een bestuursverantwoordelijkheid. Dat betekent dat keuzes over data, leveranciers en risico’s niet langer alleen bij IT liggen, maar in de boardroom thuishoren.
Je kunt risico’s niet wegonderhandelen
De realiteit is dat je als organisatie weinig onderhandelingsruimte hebt bij grote cloudleveranciers. Contracten liggen grotendeels vast. Dat betekent dat je risico’s niet simpelweg kunt elimineren, maar dat je ze moet begrijpen en bewust moet accepteren. Digitale soevereiniteit draait dus niet om perfecte controle, maar om inzicht en afweging.
AI maakt het probleem
Waar cloud al complex was, maakt AI het nog ingewikkelder. Data stroomt door systemen, wordt verwerkt, gecombineerd en mogelijk hergebruikt. De vraag “waar staat mijn data?” verandert in “waar gaat mijn data allemaal naartoe?”. Zeker in een geopolitiek veranderende wereld wordt dat een vraag die je niet meer kunt negeren.
Je contract zegt minder
Veel organisaties kijken in contracten vooral naar waar data wordt opgeslagen. Maar dat is slechts een deel van het verhaal. Data wordt verplaatst, verwerkt en toegankelijk gemaakt op meerdere plekken. De echte vraag is: wie heeft toegang en onder welke voorwaarden? En nog belangrijker: heb jij daar zelf volledige controle over?
Zonder exitstrategie
Een van de meest onderschatte onderdelen van digitale soevereiniteit is de exitstrategie. Als je niet weet hoe je kunt vertrekken, ben je afhankelijk ongeacht wat er in je contract staat. Toch blijkt dat veel organisaties dit niet goed hebben uitgewerkt. Terwijl juist daar je echte onderhandelingspositie begint.
Als verantwoordelijkheid voelbaar wordt
De grootste verandering zit niet in technologie of contracten, maar in gedrag. Zolang digitale risico’s als “iets van IT” worden gezien, verandert er weinig. Pas wanneer bestuurders verantwoordelijk worden gehouden, juridisch en financieel, ontstaat er beweging. Digitale soevereiniteit gaat dus uiteindelijk over leiderschap en keuzes durven maken.
Meer weten?
Luister de podcast met Michèle Wijnant op Spotify en krijg direct inzicht in je juridische risico’s.